Tym razem zabierz krawat!

- Jak udało Ci się znaleźć tak blisko Vaclava Havla?

- W listopadzie 1989 roku leżałem w szpitalu w Anglii ze złamaną nogą. Uderzył we mnie samochód. Z telefonów, gazet, telewizji dowiedziałem się  o wydarzeniach dziejących się wtedy w Czechosłowacji. Przeczytałem, że Havel zostanie prezydentem. Pomyślałem, że to byłaby fantastyczna rzecz móc go sfilmować.

- Zaczekaj. A co ty robiłeś w Anglii? Jak tam trafiłeś?

Czytaj dalej »

Gościem specjalnym tegorocznego festiwalu “Żydowskie Motywy” będzie Adam Holender. Ten uznany dziś na całym świecie operator urodził się w 1937 roku w Krakowie. Dzieciństwo spędził na Syberii, skąd powrócił dopiero w 1947 roku. W czasach młodzieńczych studiował architekturę oraz na wydziale operatorskim PWSFIT w Łodzi. Jeszcze w Polsce zdobywał szlify operatorskie współpracując jako asystent i operator przy takich filmach jak: „Bitwa o Kozi Dwór” Wadima Berestowskiego, „Wiano” Jana Łomnickiego, „Wizyta u Królów” Jana Rybkowskiego. Asystował też przy realizacji zdjęć do ośmiu odcinków kultowego już dziś serialu „Czterej Pancerni i Pies”.

W 1966 opuścił Polskę by poprzez Kanadę wyemigrować na stałe do USA. Dość szybko został zauważony jako zdolny realizator zdjęć do filmów dokumentalnych i reklamowych. W 1969 roku rozpoczął współpracę z Johnem Schlesingerem przy zdjęciach do filmu Nocny Kowboj z Dustninem Hoffmanem i Jonem Voightem w głównych rolach. Schlesinger i Holender stworzyli przejmujący obraz Ameryki przełomu lat 60. i 70. ubiegłego wieku ukazując ją poprzez pryzmat nędzy, demoralizacji (w tym narkotyków i męskiej prostytucji). Dzięki wyśmienitym zdjęciom i grze aktorów film ten uznawany jest dziś za jeden z najlepszych filmów amerykańskich tamtego okresu.

Hollender współpracował też z innym ważnym amerykańskim reżyserem – Jerrym Schatzbergiem realizując zarówno zdjęcia do debiutanckiego filmu Schatzberga „Zagadka Dziecka Klęski” jak i kolejnego zatytułowanego „Narkomani”, w którym to rozpoczynał swoją błyskotliwą karierę Al Pacino, a partnerująca mu Kitty Winn, kreująca w filmie postać Helen, otrzymała Nagrodę Złotej Palmy na Festiwalu Filmowym w Cannes. Był to kolejny film zrealizowany przy udziale polskiego emigranta wpisujący się w poczet popularnego w czasach flower power kina buntowniczo-psychologicznego ukazującego w brutalny sposób młodych, zagubionych Amerykanów zmagających się z codziennym życiem.

W 1972 roku na prośbę Paula Newmana Hollender stanął za kamerą realizując zdjęcia do dramatu „Bezbronne Nagietki” będącego historią zagmatwanych relacji między matką a dorastającą córką. W wyreżyserowanym przez Newmana obrazie główne role zagrały jego żona i córka.

Przełom lat 60. i 70. był dla Adam Holendra najbardziej ciekawym okresem. W tak ważnym czasie dla amerykańskiego filmu ujęcia jego kamery były na równi rozpoznawalne – wchodząc do kanonu światowej kinematografii – co zdjęcia zrealizowane przez Vilmosa Zsigmunda, Laszlo Kovacsa czy Johna A. Alonzo. Holender stał się pionierem „Polskiej Szkoły Operatorskiej w USA”, niejako przecierając szlak takim kamerzystom jak chociażby Witold Sobociński, Janusz Kamiński, Andrzej Sekuła czy Sławomir Idziak. W latach 70. i 80. realizował zdjęcia do szeregu filmów reprezentujących różne gatunki – od kryminałów po musicale i komedie (m.in. zdjęcia do takich filmów jak ”Uwiedzenie Joe Tynana”(1979), „The Idolmaker” (1980), „Zabić Księdza” (1988)). Ten ostatni film będący zapisem zbrodni na księdzu Jerzym Popiełuszce wyreżyserowała Agnieszka Holland, a główne role zagrali Christopheri Lambert, Ed Harris, Tim Roth i Wojciech Pszoniak.

Lata 90. to bardzo owocny czas w operatorskiej twórczości Adama Holendra. W 1994 roku zrealizował On zdjęcia do filmu „Fresh” w reżyserii Boaz Yanina, film zosta; nominowany do Głównej Nagrody na Festiwalu Sundance. Tematyka dzieła nawiązuje do wizji świata przedstawionej chociażby w takich filmach jak „Nocny Kowboj” czy „Narkomani”, tym razem jednak ukazanej z perspektywy 12-letniego chłopca.

Hollender zrealizował też zdjęcia do kolejnego filmu Yakina „Jublilerka” (1998). Ukazywał on życie młodej kobiety która po wyjściu za mąż za ortodoksyjnego Żyda zmaga się z nakazami i zakazami tradycji żydowskiej. Obok urokliwych zdjęć Holendra na uwagę w tym filmie zasłużyła Renne Zellweger w roli Sonii Horowitz.

W międzyczasie Holender stworzył jedną ze swoich najważniejszych prac realizując zdjęcia do znanych również i polskim koneserom wybitnych filmów „Dym” i „Brooklyn Boogie” w reżyserii Paula Austera i Wayne Wanga. Filmy te prezentowane i nagradzane na większości istotnych festiwali na świecie są opowieściami o zwykłych ludziach żyjących na nowojorskim Brookynie. Zdjęcia Holendra i dialogi napisane przez Austera stworzyły jedne z najważniejszych filmów lat 90. Wystąpili w nich min. Harvey Keitel, Forest Whitaker, William Hurt („Dym”) , Michael J. Fox, Jim Jarmusch, Lue Reed czy Madonna („Brooklyn Boogie”).

W nowym stuleciu Adam Holender zrealizował zdjęcia do przynajmniej trzech filmów. Ostatnim jest nakręcony w 2005 roku „Życie Carlita. Początek” w reżyserii M.S. Bregmana będący opowieścią o młodzieńczych latach słynnego gangstera Carlito Brigante. W roku 2000 Adam Holender był autorem zdjęć do popularnego w Stanach Zjednoczonych serialu telewizyjnego „Falcone”.
Holender próbował też sił jako reżyser. W 1986 roku nakręcił horror z Christianem Slaterem w roli głównej zatytułowany „Twisted”. Rolę operatora powierzył natomiast innemu polskiemu kamerzyście – Aleksandrowi Gruszczyńskiemu.

Adam Holender przez lata swojej pracy stworzył zdjęcia do wielu nietuzinkowych filmów. Starał się zawsze dobierać propozycje filmowe tak by móc portretować losy ludzi zbuntowanych, niechcących pogodzić się z otaczającą ich rzeczywistością. Adam Holender z łatwością porusza się jednak ze swoją kamerą w każdej konwencji filmowej.

Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych PLUS CAMERIMAGE uhonorował Adam Holendra w 2007 roku Nagrodą dla Polskiego Operatora za Szczególny Wkład w Sztukę Filmową.

Rozmowa z Anną Melikian, reżyserem filmu “Rusałka”

Skąd taki nietypowy pomysł?

Jak zwykle, ze wszystkiego – z notatek, rozmów, wyrwanych zdań, obrazów, które widziałam, snów, trochę ze mnie samej, ja to mówią: gdybyś tylko wiedział z jakiego brudu kwiaty wyrastają…

Czy istnieje jakiś związek z „Małą Syrenką” Andersena?

„Mała syrenka” była moją ulubioną bajką w dzieciństwie. Może dlatego, że jest to jedyna bajka ze smutnym zakończeniem, a ja generalnie bardzo lubię smutne historie. Jednak zupełnie nie chciałam adaptować baśni Andersena, po prostu istnieją pewne zbieżności: fabuła czy zielone włosy dziewczyny…

Rusałka została już okrzyknięta rosyjską „Amelią”…

Ja osobiście nie widzę w tym żadnego związku ze wspaniałym filmem Jeuneta, który jest jednym z moich ulubionych.

Gdzie i jak kręciliście?

Oprócz Moskwy, interesowały nas miejscowości w pobliżu Anapy – małe, malownicze miasteczka na brzegu morza. Ulice miasta i place były kręcone z ogromnej przetwórni ryb, która wydzielała bardzo intensywny zapach. To obrzydziło mi ryby na długi czas.

Jak Masza Szalajewa zaangażowała się w ten projekt?

Masza nie zaangażowała się w projekt. To projekt pojawił się dzięki wspaniałej, cudownej Maszy Szalajewej, która chodzi po ulicach tego ogromnego miasta. Ona jeszcze nie zdaje sobie sprawy z tego, jak jest wspaniała, ale ja wiem, i wiedziałam to już dawno. Nie było dla niej odpowiednich ról, żeby ludzie zobaczyli, jaka jest cudowna. A ponieważ cudownymi rzeczami trzeba się dzielić, zdecydowałam nie czekać dłużej i napisać historię specjalnie dla Maszy. Tak powstała „Rusałka”.

Jak Jewgienij Tsyganow został wybrany do roli Saszy?

Po pierwsze, Masza powiedziała, że Tsyganow to mężczyzna jej snów, jej opinia była tu bardzo ważna. Po drugie, okazało się, że Zenja urodził się tego samego dnia, co Masza i nasz producent Ruben Diszdiszian – więc Masza i producent stwierdzili, że to przeznaczenie i że trzeba go zatrudnić. Trudno było ignorować decyzję producenta. Po trzecie, ja też bliżej się przyjrzałam – moja opinia również się liczyła – zrozumiałam, że Tsyganow jest rzeczywiście mężczyzną marzeń. I tak Zenja stał się Saszą.

Powiedz mi jeszcze, jak powstała muzyka do filmu?

Kompozytor, Igor Wdowin pojawił się w tym projekcie zupełnie przez przypadek, jak to zwykle bywa. Myślałam o nim cały czas w kontekście tej historii i wtedy zjawiłam w pokoju montażowym i mój montażysta Sasza Andrjusczenko z jakiegoś powodu zaczął mi mówić, że właśnie skończył film ze znakomitym kompozytorem Igorem Wdowinem i wiedziałam już, że to przeznaczenie.

Czy doświadczyłaś „syndromu drugiego filmu”?

Nie, ale zaczynam już bać się trzeciego.

(z materiałów dystrybutora)

W dniach 19-21 stycznia w kinie Alternatywa, mieszczącym się w Koszalińskiej Bibliotece Publicznej (Plac Polonii 1), odbędzie się  VI Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych o Włodzimierzu Wysockim pt. ,, Pasje według świętego Włodzimierza". W czasie festiwalu zostanie zaprezentowanych trzynaście filmów konkursowych nadesłanych z Polski, Rosji, Francji, Włoch, Izraela, Czech i Czarnogóry. Odbędą się również dyskusje panelowe z ekspertami-wysockologami. Po każdym dniu projekcji konkursowych zaplanowane są koncerty z pieśniami barda.

Wstęp na wszystkie projekcje i koncerty – WOLNY. 

PROGRAM: 

19 stycznia (sobota)

10:00 – uroczyste otwarcie festiwalu, otwarcie wystawy Nikołaja Diemczuka z Mokswy "Wysocki  MTVU", otwarcie targów "Wysocki – New Releases" 

10:30 – 12:00 – konkursowe projekcje filmowe

12:00 – 13:30 – pozakonkursowa projekcja unikatowych filmów, odkrytych przez Muzeum Włodzimierza Wysockiego

13:30 – 14:30 – dyskusja z twórcami filmu "O czym śpiewa Wysocki?"

14:45 -  19:00 – konkursowe projekcje filmowe

19:00 – koncert  zespołu "Projekt Volodia" z Wrocławia, promocja książki Przemysława Słowińskiego "Nie uśmiecha się życie do wilków: Ballada o Włodzimierzu Wysockim"

20 stycznia (niedziela)

11:00 – 12:30 – konkursowe projekcje filmowe

12:30 – 12:45 – pozakonkursowa projekcja unikatowych filmów, odkrytych przez Muzeum Włodzimierza Wysockiego – "Wywiad z Włodzimierzem Wysockim" (1977)

13:00 – 13:30 – projekcja filmu "My", próba zmierzenia się ze zjawiskiem wysockomanii

13:30 – 14:30 – dyskusja z twórcami filmu "My", Aleksiejem Denisowem i Olegiem Wasinem

14:30 – 18:30 – konkursowe projekcje filmowe

18:30 – 19:00 – głosowanie publiczności

19:00 – koncert ormiańskiego piosenkarza Artura Vanyana, ogłoszenie werdyktu publiczności, promocja książki Witalija Dobrusina "Skradzione gwiazdy: Rosja, jakiej nie znacie", promocja płyty "Barwy duszy: piosenki Włodzimierza Wysockiego śpiewa Artur Vanyan"

21 stycznia (poniedziałek)

przed południem imprezy zamknięte

18:00 – koncert "Piosenki Włodzimierza Wysockiego" w wykonaniu Teatru Piosenki "Żeżek" z Torunia (koncert odbędzie się w sali widowiskowej Klubu Garnizonowego w Muzeum Włodzimierza Wysockiego)

Filmy zakwalifikowane do przeglądu finałowego:

· "Samarskie losy" w Polsce" (Rosja, 2007, reż. Witalij Dobrusin, oryginalna wersja językowa)
· "Interview de Vladimir VISSOTSKY" (Francja, 1977, reż. Jean Bertho, oryginalna wersja językowa)
· "Vladimir Visocki" (Czarnogóra, 1974, reż. Veselin Ljumović, rosyjska wersja językowa, napisy w języku serbskim)
· "O czym śpiewa Wysocki?" (Rosja, 2007, reż. Aleksander Kowanowski, Igor Rachmanow, oryginalna wersja językowa)
· "Pieśniarz przed mikrofonem: W hołdzie Władimirowi Wysockiemu" (Włochy, 2007, reż. Eugenio Finardi, oryginalna wersja językowa)
· "Jak otrzymać spadek? Nikita Wysocki vs. Giennadij Siłkin" (Rosja, 2007, reż. Jurij Szyłonosow, oryginalna wersja językowa)
· "Nieznany Wysocki" (Rosja, 2007, reż. Dmitrij Zawilgielski, oryginalna wersja językowa)
· "Było tak: Spotkania z Władimirem Wysockim" (Rosja, 1998, reż. Anatolij Borysow, oryginalna wersja językowa)
· "XXV lat bez Wysockiego" (Izrael, 2005, reż. KP Netanya, rosyjska wersja językowa)
· "5. Festiwal Filmów Dokumentalnych o Włodzimierzu Wysockim" (Polska, 2007, reż. Marcin Urban, oryginalna wersja językowa)
· "Gramy Shakespeare'a: Wspomnienie o Hamlecie" (Rosja, 2004, reż. Michaił Kozakow, oryginalna wersja językowa)
· "Nasz Wysocki" (Rosja, 2006, reż. Jurij Zujew, oryginalna wersja językowa)
· "Solo na trzech: Brel, Vysockij, Kryl" (Czechy, 2007, reż. Petr Zuska, oryginalna wersja językowa)

Marenčin (ur. 1922) ponad dwadzieścia lat związany był z bratysławskim studiem „Koliba". Współpracował przy adaptacji dzieł takich autorów jak Dominik Tatarka, Leopold Lahola, Alain Robbe-Grillet. W latach sześćdziesiątych  jako kierownik pierwszego zespołu filmowego na Kolibie zainicjował współpracę z młodymi absolwentami praskiej FAMU: Jurajem Jakubisko i Elo Havettą. Był scenarzystą „Pieśni o siwym gołębiu" („Pieseň o sivom holubovi", 1963) w reżyserii Stanislava Barabáša  - filmu, który uznawany jest dzisiaj za jedno z pierwszych dzieł rodzącej się słowackiej „nowej fali". Na uwagę zasługuje jego współpraca z Alain Robbe-Grilletem, który na Słowacji nakręcił dwa filmy: „Mężczyzna, który kłamie" ("Muž, ktorý luže", 1968) i „Eden i później" („Eden a potom", 1970).

Juraj Mojžíš

„Albert Marenčin – filmár na křižovatkách času"

Slovenský filmový ústav, Bratislava 2007, 165 stron

Specjalną Nagrodę dla Duetu Reżyser-Operator podczas 15-stej, jubileuszowej edycji Festiwalu Plus CAMERIMAGE przyjmie dwóch czeskich twórców Jiří Menzel i Jaromír Šofr.

Ich wspólna filmografia obejmuje 12-cie filmów fabularnych. Pierwszy film, przy którym razem pracowali – "Ostre sledovane vlaky" ("Pociągi pod specjalnym nadzorem") (1966) – otrzymał m.in. Oskara dla najlepszego filmu obcojęzycznego. Film ten, podobnie jak wiele innych wspólnych projektów tego duetu, zdobył także uznanie na całym świecie. Najważniejsze osiągnięcia w twórczości Jaromíra Šofra są ważnym elementem wielu filmów reżyserowanych przez Jiří Menzla. Zdjęcia tego operatora, w połączeniu z kunsztem reżysera, tworzą filmy o silnym oddziaływaniu emocjonalnym. Wspaniałym zwieńczeniem ich długotrwałej współpracy jest obraz "Obsluhoval jsem anglického krále" ("Obsługiwałem angielskiego króla") (2006) oparty na motywach powieści Bohumila Hrabla. Zarówno film, jak i jego autorzy – reżyser i autor zdjęć – otrzymali już prestiżowe nagrody: Czeskiego Lwa oraz nagrodę FIPRESCI na MFF w Berlinie.

Filmografia Jiří Menzela i Jaromíra Šofra:

* Obsluhoval jsem anglického krále (2006) (Obsługiwałem angielskiego króla)
* Zivot a neobycejna dobrodruzstvi vojaka Ivana Conkina (1994) (Życie i niezwykłe sprawy żołnierza Iwana Czonkina)
* Zebrácká opera (1991) (Opera żebracza)
* Skrivánci na niti (1990) (Skowronki na uwięzi)
* Konec starych casu (1989) (Koniec starych czasów)
* Vesnicko má stredisková (1985) (Wsi moja sielska anielska)
* Postriziny (1981) (Postrzyżyny)
* Bajecni muzi s klikou (1978) (Cudowni mężczyźni z korbką)
* Na samote u lesa (1976) (Na skraju lasu)
* Kdo hledá zlaté dno (1974) (Kto szuka złotego dna?)
* Rozmarne leto (1968) (Kapryśne lato)
* Ostre sledovane vlaky (1966) (Pociągi pod specjalnym nadzorem)

Specjalna Nagroda Plus Camerimage za Szczególny Wkład w Rozwój Sztuki Zdjęć Filmowych zostanie wręczona Miroslavowi Ondříčkowi

Miroslav Ondříček karierę zaczął w 1960 roku pracą z takimi reżyserami należącymi do nurtu czechosłowackiej nowej fali, jak Jan Nemec, Ivan Passer i Milos Forman. Jego pierwszym filmowym osiągnięciem jako autora zdjęć filmowych był film "Konkurs" (1962) w reżyserii Milosa Formana. Zawodowe kontakty z tym reżyserem przyniosły Ondříčkowi światowe uznanie. Był dwukrotnie nominowany do Oskara za zdjęcia do filmów Formana "Ragtime" (1982) i "Amadeusz" (1985). W 1968, po inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację przeniósł się do Anglii gdzie pracował z Lindsayem Andersonem przy takich filmach jak "The White Bus" i "Jeżeli…" Był to decydujący moment w jego karierze. Film "Jeżeli…" zdobył Złotą Palmę na Festivalu w Cannes w 1969. Nawet będąc za granicą, silnie związany był z czeskim kinem i pracował z takimi czeskimi reżyserami jak Milos Forman, Jaroslav Papousek, Zdenek Podskalsky, Stepan Skalsky, Otakar Vavra, Ota Koval oraz Jiri Krejcik. W latach osiemdziesiątych współpracował z takimi amerykańskimi reżyserami jak George Roy Hill ("Rzeźnia nr 5"," Świat według Garpa"), Mike Nichols ("Silkwood"), Michael Dinner ("Grzeszni chłopcy"), Robert Mandel ("Ważniaki") i Penny Marshall ("Przebudzenie"). W tamtej dekadzie, powstały także dwa ważne filmy Ondříčka i Formana – "Amadeusz" i "Valmont".