Stowarzyszenie

Księga pamięci Wojsławic - tłumaczenie na j.polski, opracowanie i publikacja elektroniczna

Celem projektu jest przetłumaczenie na język polski i udostępnienie szerokiemu odbiorcy treści Księgi Pamięci Wojsławic.

Sefer zikaron Wojslowica = Izker-buch cum farajbikn dem ondenk fun der chorew geworener jidiszer kehile Wojslawic [Księga pamięci Wojsławic], red. Shimon Kanc, Irgun Jocej Wojslowica be-Israel baj der mithilf fun der Wojslawicer Lansmanshaft in Amerike [Ziomkostwo Wojsławic w Izraelu we współpracy z Ziomkostwem w USA],
Tel Awiw 1970, ss. 515, il., mapa, portr. (jid., hebr.) 

Społeczność tego miasteczka na Ziemi Chełmskiej była tworzona od XV wieku przez Żydów, Rusinów/Ukraińców i Polaków, czy tez wyznawców judaizmu, prawosławia i katolicyzmu. Tragiczne wydarzenia II wojny światowej i zagłada Żydów przerwały to tradycyjne lokalne współistnienie kultur. Pozostały zabytkowe budynki synagogi, cerkwi i kościoła, jednak pamięć zaciera się, a księga pamięci jest jednym z najcenniejszych źródeł wiedzy o życiu miasteczka.

Tłumaczenie zostało dofinansowane ze środków Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny.

 

Księga pamięci Wojsławic
Spis zawartości
 
/-/ Wspomnijmy [hebr.]
str.5 
El male rachamim [„Boże pełen miłosierdzia” – modlitwa za zmarłych] [hebr.]
str. 7
Plan Wojsławic (oprac. Aleksandra)
str.8
Komitet redakcyjny księgi, Karty płaczu [hebr.]                                                                
str.10
/-/ Świeca ku ich pamięci [hebr.]                                                                                         
12
 
Opowiadać będziesz synowi swemu                                                                                
13
 
Szlomo Ofir, Wojsławice, nasze miasteczko [hebr.]                                                            
13
Szlomo Ofir, Nasze miasteczko Wojsławice [jid.]                                                               
18
Szymon Kanc, Na wstępie [hebr.]   
23
Chaim Guri, Od zapalenia jej [wiersz] [hebr.]   
30
 
Dzieje miasteczka                                                                                                              
31
 
Szymon Kanc, Dzieje miasteczka [hebr.]                                                                            
32
Szymon Kanc, Historia żydowskiej społeczności w Wojsławicach [jid.]                           
33
Chasydyzm i Haskala (51)
Mosze Sztrasberger, Oskarżenie Żydów wojsławickich o mord rytualny
w roku 1760
[jid.]                                                                                                                 
52
Mosze Sztrasberger, Oskarżenie o mord rytualny w mieście Wojsławice
w roku 1760
[hebr.]                                                                                                             
60
Mosze-Sagi Klejnminc, Wojsławice – ich tło duchowe i ekonomiczne [hebr.]                  
66
Mendel Szafer, Moje sześćdziesiąt lat życia w Wojsławicach 1879-1939 [jid.]                 
69
Pomocnicy mełamedów (71) – Zimowe uciechy (73) – „Koza” (75) – Hrabina (76) – Na wsi (79) – Żydowska samoobrona (84) – Bóle porodowe mesjasza (86) – Żydzi wojsławiccy słyszą nowiny o doktorze Herzlu (89) – Pierwszy wykład syjonistyczny (91) – Złe wiatry (92)
 
Arie-Lejb Rajz, Nasi rabini [jid.]                                                                                        
96
Rabin reb Dowid London (96) – Rabin reb Boruch-Isroel (97) – Rabin reb Lewi (98) – Rabin reb Meir-Fajwel Wejnsztejn (98) – Wielka kłótnia (100) – Rabin reb Jakow-Icchok Cytrynbojm (101) – Rabin nadzwyczajny reb Jehoszua Klejnminc (103)
/-/ Synagoga, przedsionek i bet ha-midrasz [jid.]                                                               
104
/-/ Chasydzkie domy modlitwy (sztible) [jid.]                                                                      
108
Turzyski (108) – Bełzki (108) – Góry Kalwarii (109) – Kantorzy i prowadzący modlitwy (110) – Szabes i święto w miasteczku (111) – Straszne Dni (114) – Sukot i Symchat Tora (117) – Chanuka (118) – Purim (118) – Pesach (119) – Szawuot (121) – Gmina (122)
 
Arie-Lejb Rajz, Ze skarbnicy mojej babci [jid.]                                                                 
124
Jakow Tenenbojm, W miasteczku moich rodziców i dziadków [jid.]                                  
131
W legendarnej kościelnej piwnicy (134) – Mełamedzi (137) – Chasydzi (140) – Pochodzenie (142) – Na jarmarku (148) – Mądrość życiowa (153) – Wesele i siedem ślubnych błogosławieństw (156)
 
Żydowskie wychowanie                                                                                                    
161
 
Szymon Kanc, Żydowskie wychowanie [hebr.]                                                                   
162
Mosze Klejnminc-Sagi, Cheder, mełamedzi i bet ha-midrasz [hebr.]                                 
163
Mosze Klejnminc-Sagi, Cheder, mełamedzi i bet ha-midrasz [jid.]                                   
166
Mosze Rab, „Studiuj Torę, mój synu, bo Tora to najlepszy Towar” [hebr.]                      
170
Mełamedzi chederu (171) – W szkole elementarnej (171) – Nasza walka z wrogością chrześcijan (172) – Wychowanie w domu mojego ojca (174)
Mosze Rab, „Studiuj Torę, mój synu, bo Tora to najlepszy Towar” [jid.]                        
176
W chederze (177) – W szkole powszechnej (177) – Nasza walka z wrogością ze strony chrześcijańskich chłopaków (179) – Metody wychowawcze mojego ojca (181)
Jehudit Ajnes, Moje szkolne lata [jid.]                                                                             
 184
 
Partie i organizacje   
 191
 
Szlomo Ofir, Ruch syjonistyczny [hebr.]                   
  192
Jakow Beker, Wojsławice – bastion Poalej Syjon w powiecie chełmskim [jid.]                 
195
Jakow Zusman, Szlome Zając, Szabtaj i Lejbcie Ajnes, Poalej Syjon Lewica
(relację opracowała Jehudit) [jid.]                                                                                       
199
Dawid Ajnes, Zlot [jid.]                                                                                                      
 207
Dawid Ajnes, Rewolucyjny pochód [jid.]                                                                           
208
Szmuel ben Meir-Dawid, Betar [jid.]                                                                                  
213
Chaim Awni (Sztejn), Na hachszarze [jid.]                                                                         
219
Szlome Borek, Moje polityczne przeobrażenia [jid.]                                                          
227
Szlome Borek, Ceirej Agudas Isroel [jid.] 
229
Chajke Wajstob-Szafer, Lines ha-Cedek [jid.]
231
Chana Szafel, Nasze kółko dramatyczne [jid.]
233
/-/ Miejska kasa pożyczkowa
236
/-/ Kursy zawodowe
237
 
Było kiedyś…                                                                                                                     
239
 
Szymon Kanc, Było kiedyś… [hebr.]    
240
Szejndel Feichman-Wignfeld, Koszmar jednej nocy [hebr.]     
241
Cud (242)
 
Mendel Borek, Koszmary I wojny światowej [jid.]  
243
Polscy żołnierze szaleją (245) – Działalność kulturalna (245)
 
Szlome Zając, Uwolnienie Meira syna Josla [jid.]        
  247
Dom Mosze Chaima (249) – Bohaterscy obrońcy (251)
 
Jechiel Mitlman, Uliczka Łaziebna [jid.]   
253
Rachel Jugli Huberman, Dziecięce lata w moim rodzinnym miasteczku [jid.] 
257
W wojsławickim ziomkostwie (260) – Wierszyki badchana (260) – Nad rzeczką (261)
 
Chana Szafel, Święto u nowoczesnej młodzieży [jid.]   
263
Abraham Hendler, Wojsławianie w Warszawie [jid.]   
266
Rachel Herc, Dom naszego dzieciństwa i młodości [jid.] 
270
Rachel Herc, Dziecięce lata [jid.]   
274
Grajkowie purimowi (275) – Promienny śpiew (277) – Mieszanka melodii (279)
 
Mosze Sztrasberger, Zaprzepaszczony Lag ba-Omer [jid.] 
280
Ch. Fejbl, Smutna melodia [hebr.]  
286
 
Postaci i zwyczaje                                                                                                              
287
 
Szymon Kanc, Postaci i zwyczaje [hebr.]
288
Jehudit Ajnes, Smutek i radość w moim miasteczku [jid.]  
289
Letnie sielanki (291) – Niespokojne dni (292) – Ciotka Esterl (295) – Dawid Kupper (297) – Piaskarze (300) – Zachariasz Ruf (301) – Josl Petiach (Kupper) (304) – Mendel syn Jaszy (305) – Ber Berger (306) – Dowcie syn Chawy „Może na odwrót” (307) – Fajwel syn Chajcie Lejki (308) – Chaim Boruch syn Abego (309) – Czarny Meir (311) – Meir Kraft (Gelwaser) (311) – Babcia Pesele (312)
 
Jehudit Ajnes (zebrała), Ludowe powiedzonka w naszym miasteczku [jid.]
316
Dawid Ajnes, Jarmarki, złodzieje i żydowscy bogacze [jid.] 
324
Przy niebieskiej studni (329) – Uniknięto pogromu (332)
 
Icchok Rab, Świetlane postaci [jid.]  
336
Wujek Mechel – ozdoba miasteczka (337) – Przy stole rabina (340)
 
Cywia Leber-Celenczuk, Pierwsza chalucka [harcerka] [jid.]   
343
Lejb From, Doktor i domowe lekarstwa [jid.] 
344
Szymon Kanc, Wojsławicki humor i duch [jid.] 
348
Dziadek i młody rabin (350) – Rozdział Miszny (351) – Troski (352) Becalel Tenenbojm (353) – Zapał i sceptycyzm (353) – Tęsknota za wielkimi czynami (354) – Lamedwownicy (355) – Chaluce (356) – List (357) – Tajemnice (358) – Zwyczaje (358) – Dusza miasteczka (360)
 
Fajwel Hochlerer, Miasteczko, w nim nasza wielkość [hebr.] 
362
Piekarnia macy (364) – Orkiestra i rabin (365)
 
Dawid (Neches) Kupper, Moja droga z Wojsławic do Paryża [jid.]
367
Grunia Tenenbojm Zawilowski, Nasze drogie miasteczko [hebr.]
374
 
Zniszczenie i zagłada                                                                                                        
377
 
Szymon Kanc, Groza zagłady [hebr.] 
378
Szymon Kanc, Zagłada ludności żydowskiej w Wojsławicach [jid.] 
379
Chaja Ajdelman-Blat, W dolinie cierpienia i śmierci [jid.]
385
Mendel Borek, Początek końca [jid.] 
402
Sara Gerber (Turbiner), Strach, głód i śmierć [jid.] 
405
Ester Tenenbojm- Frumer, Z jednego ognia w drugi [jid.]
413
Wojsławice – Łódź – Auschwitz (413)
 
Rachel Gerc-Turbiner, Ponure dni i noce [jid.]  
420
Chaim Awnej, Na strasznych drogach z Wojsławic do Hajfy [jid.]
428
Cirl Szmarak-Leber, Tułaczka [jid.]   
440
Mordechaj Kalmanowicz, Mocniejszy od żelaza [jid.] 
445
Relacja Mordechaja Kalmanowicza w Jad Waszem [jid.]  
450
 
Zwój męstwa    
460
 
Mordechaj Kalmanowicz, W partyzantce (relacje spisała Ida Fink) [jid.] 
460
Jakow Zisman, Kadisz za moje miasteczko [jid.] 
473
M.A., Nagrobek dla tych, którzy od nas odeszli [hebr.] 
478
Aszer Wejzer, Synowie, których utraciliśmy [hebr.]
485
/-/ Ludzie z naszego miasteczka w różnych krajach [hebr.]
490
Rita Luden (Rywka Borek), Wspominając Wojsławice [ang.] 
501
Wykaz mieszkańców miasta, którzy zginęli w Szoa, Bóg pomsci ich krew [hebr.] 
502
Puste ramki na wpisanie zamordowanych nie uwzględnionych w wykazie  
512
Spis treści  
513 
Errata 
516